TARİHÇE

T.C. BAŞBAKANLIK TOPLU KONUT İDARESİ BAŞKANLIĞI
Ülkemizin yaşadığı hızlı nüfus artışı ve hızlı kentleşme sebebiyle oluşan konut ve kentleşme sorunlarının çözülmesi ve üretimin artırılarak işsizliğin azaltılması amacıyla, 1984 yılında Genel İdare dışında Toplu Konut ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı kurulmuştur. Bu tarihte yürürlüğe giren 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ile özerk Toplu Konut Fonu oluşturulmuştur.

Toplu Konut İdaresi Başkanlığının işlevi Türkiye'de konut üretim sektörünün teşvik edilerek hızlı artan konut talebinin planlı bir şekilde karşılanmasını sağlamak yönünde belirlenmiştir. 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu Toplu Konut İdaresi Başkanlığına özerk ve esnek hareket etme imkanı sağlamıştır. Aynı zamanda, Genel Bütçe dışındaki Toplu Konut Fonu ile de İdare konut uygulamaları için sürekli ve yeterli kaynağa sahip olmuştur.

1990 yılında 412 ve 414 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler ile Toplu Konut İdaresi Başkanlığı ve Kamu Ortaklığı İdaresi Başkanlığı şeklinde iki ayrı idare olarak örgütlenmiştir. 1993 yılından itibaren de Toplu Konut Fonu'nun Genel Bütçe kapsamına alınmasıyla İdare kaynaklarının azalması, İdareyi konut üretiminden uzaklaştırmıştır. İdare son yıllarda gittikçe azalan sayılarda konutun üretimine destek verebilmiştir. Dolayısıyla, dar ve orta gelirli vatandaşlarımızın nitelikli konut ihtiyacı da tam olarak karşılanamamıştır.

Toplu Konu Fonu, 20.6.2001 tarih ve 4684 sayılı Kanunla da tamamen yürürlükten kaldırılmıştır. Fonun kaldırılması Toplu Konut İdaresi kaynaklarını büyük ölçüde azaltmış ve bütçeden aktarılan ödeneklere bağımlı hale getirmiştir. Halihazırda, Toplu Konut İdaresi gelirleri, gayrimenkul satış ve kira gelirlerinden, kredi geri dönüşlerinden, faiz gelirlerinden ve bütçe ödeneklerinden oluşmaktadır.

Kuruluşundan itibaren, Toplu Konut Fonu'nun da sağladığı imkanlarla, ülkemizde yerleşim ve konut politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasında en önemli kurum olan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, kuruluşundan 2002 yılına kadar yaklaşık 950 bin konuta kredi yoluyla finansman desteği sağlamış, aynı zamanda kendi arsaları üzerinde 43.145 konutun inşaatını da tamamlamıştır.

Tokiye başkanlık yapanlar ; Vahit ERDEM, Ökkeş ÖZUYGUR, Can CANGIR, Oktay URAL, Yiğit GÜLÖKSÜZ, Hamdi KARADAŞ, M.Kemal ÜNSAL, Kamil UĞURLU, R.Tuna TURAGAY 2002 Aralık ayından itibaren Erdoğan BAYRAKTAR

2985 SAYILI KANUNDA YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER ve TOPLU KONUT İDARESİ'NİN GÖREVLERİ
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın temel görevleri 2985 sayılı Toplu Konut Kanunu ile belirlenmiştir. İdarenin kuruluş aşamasında 2985 sayılı Kanunun verdiği görevler şunlardır:

a) Devlet garantili ve garantisiz iç ve dış tahviller ile her türlü menkul kıymetler çıkarmak;
b) Yurt içi ve yurt dışından, Toplu Konut İdaresi'nce kullanma alanlarında yararlanmak üzere kredi almaya karar vermek;
c) Konutların finansmanı için bankaların iştirakini sağlayacak tedbirleri almak, bu amaçla gerektiğinde bankalara kredi vermek, bu hükmün uygulanmasına ilişkin usulleri tespit etmek;
d) Konut inşaatı ile ilgili sanayi veya bu alanlarda çalışanları desteklemek;
e) Özellikle kalkınmada öncelikli yörelerde bulunan konut inşaatıyla ilgili şirketlere iştirak etmek;
f) Gerektiğinde her çeşit araştırma, proje ve taahhüt işlemlerinin sözleşmeyle yaptırılmasını temin etmek;
g) Kanunlarla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak.

Ancak, İdarenin kuruluşundan bugüne kadar olan süreçte konut ve kentleşme sorunlarının çözümüne yönelik önceliklerde değişiklikler olmuş ve İdarenin konut ve kentleşme meselesinin tüm boyutlarında faaliyette bulunmasına ihtiyaç duyulmuştur. Nitekim, Hükümetimiz de Acil Eylem Planında yer verdiği konut seferberliği kapsamında konut üretimi ve planlı kentleşmeyi birlikte ele almıştır.

Bu çerçevede, 06/08/2003 tarih ve 4966 sayılı kanunla yapılan değişikliklerle, Toplu Konut İdaresinin 2985 sayılı Kanunla tanımlanan görevleri arasına yeni görevler eklenmiştir. Bu görevler şunlardır;

a) Konut sektörüyle ilgili şirketler kurmak veya kurulmuş şirketlere iştirak etmek;
b) Ferdi ve toplu konut kredisi vermek, köy mimarisinin geliştirilmesine, gecekondu alanlarının dönüşümüne, tarihi doku ve yöresel mimarinin korunup yenilenmesine yönelik projeleri kredilendirmek ve gerektiğinde tüm bu kredilerde faiz sübvansiyonu yapmak;
c) Yurt içi ve yurt dışında doğrudan veya iştirakleri aracılığıyla proje geliştirmek; konut, altyapı ve sosyal donatı uygulamaları yapmak veya yaptırmak;
d) İdareye kaynak sağlanmasını teminen kar amaçlı projelerle uygulamalar yapmak veya yaptırmak;
e) Doğal afet meydana gelen bölgelerde gerek görüldüğü taktirde konut ve sosyal donatıları, altyapıları ile birlikte inşaa etmek, teşvik etmek ve desteklemek.

Bununla birlikte Toplu Konut İdaresi, uygulama yaptığı bölgelerde birim kurabilme ve gerektiğinde bu birimlerde valilik, belediye ve diğer kamu kurumları personelinden geçici görevli istihdam etme yetkisine sahip olmuştur. Bu itibarla, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Makam onayı ile İstanbul, Bingöl, Erzurum, Diyarbakır ve Van'da birim kurma kararı alınmıştır.

Ayrıca yine yapılan yasal düzenlemelerle İdare, Hazineye ait arazileri bağlı olduğu Bakan ve Maliye Bakanı teklifi ve Başbakan onayıyla bedelsiz olarak devralma yetkisine sahip olmuştur.

İŞTRAKLER

03 Nisan 2001 tarih ve 2001/2202 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Emlak Bankası A.Ş.’nin bankacılık faaliyetleri dışında kalan mal varlıkları ile bu konuda faaliyet gösteren şirketlerdeki hisseleri ve ticari gayrimenkuller ile ihtiyaç fazlası gayrimenkullerin TOKİ’ye devredilmesi hükme bağlanmış olup, bu konuda uygulanacak esaslara ilişkin protokol 14/12/2001 tarihinde imzalanmıştır.

Bu kapsamda, Emlak Bankası’nın Bankacılık faaliyetleri dışında faaliyet gösteren üç şirketinin Emlak Bankası’na ait hisseleri de TOKİ tarafından devralınmıştır.

Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (Emlak Konut) A.Ş.
Emlak Pazarlama, Insaat, Proje Yönetimi ve Ticaret A.S.
GEDAŞ Gayrimenkul Değerleme A.Ş.
TOBAŞ (Toplu Konut – Büyükşehir Belediyesi İnşaat Emlak ve Proje A.Ş)
Vakıf Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı A.Ş.
Vakıf İnşaat Restorasyon ve Ticaret A.Ş.
1. Emlak Konut Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı (Emlak Konut) A.Ş.http://www.emlakgyo.com.tr/
1950 lerde Emlak Bankasına bağlı Ankara İmar Ltd. Şti. ile Timlo Şirketinin birleşmesi ile kurulmuştur. 1990’da Emlak Konut A.Ş.’ye, 01/08/2002’den itibaren de Emlak GYO A.Ş.’ye ve en son olarak 28.02.2008 tarihinde Emlak Konut GYO A.Ş’ye  dönüşmüştür. Şirket şu anda, portföyünde bulunan gayrimenkullerin değerlendirilmesine yönelik çalışmalarını sürdürmektedir.
Ayrıca şirket portföyünde, Ankara, İstanbul, İzmir ve Tekirdağ illerinde bulunan toplam 4.300.000 m2 arsa yer almaktadır. Bu arsaların imar sorunlarının çözülerek değerlendirilmesine yönelik çalışmalar devam etmektedir.
Bunun yanı sıra, KEY hesaplarındaki nemalandırılmış tutara karşılık gelen 395 trilyon TL. karşılığı gayrimenkul, Banka tarafından şirkete ayni sermaye olarak verilmiş olup, KEY haksahiplerinin hakları karşılığı gayrimenkulün değerlemesini yapmak üzere proje geliştirmek ve halka arzı gerçekleştirmek de şirketin görevleri arasında yer almaktadır.
Şirketin, % 39 hissesinin mülkiyeti TOKİ'ye,  % 61 hissesinin mülkiyeti  KEY hak sahiplerine ait olup, bu hissenin mali ve yönetimsel hakları da TOKİ'ye ait bulunduğundan şirket %100 çoğunlukla TOKİ tarafından yönetilmektedir.
Şirketin  sermayesi 649,1 Milyon YTL dır.